14 marca

Z Wikipedii

14 marca jest 73. (w latach przestępnych 74.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 292 dni.

[edytuj] Święta

• imieniny obchodzą: Afrodyzja, Afrodyzjusz, Afrodyzy, Bożeciecha, Eutychiusz, Ewa, Fawila, Jakub, Leon, Leona, Łazarz, Matylda, Piotr i Pamela.
• Andora - Święto Konstytucji
• Estonia - Dzień Języka Estońskiego
• Japonia, Korea Południowa - Biały Dzień
• Tajlandia - Święto Słoni
• Dzień Liczby Pi (π)
• Międzynarodowy Dzień Sprzeciwu Wobec Tam
• Dzień Steka i Loda
• sikhizm - 1 Chet 539 Nanakshahi

[edytuj] Urodzili się

• 1681 - Georg Philipp Telemann, niemiecki kompozytor (zm. 1767)
• 1771 - Józef Chłopicki, polski generał (zm. 1854)
• 1794 - Józef Bem, polski generał, uczestnik powstania listopadowego i Wiosny Ludów (zm. 1850)
• 1801 - Franciszek Salezy Dmochowski, polski pisarz, satyryk, dziennikarz, tłumacz (zm. 1871)
• 1801 - Kristjan Jaak Peterson, estoński poeta, twórca estońskiej literatury narodowej i nowoczesnej estońskiej poezji
• 1804 - Johann Strauss, austriacki kompozytor (zm. 1849)
• 1824 - John Robson, kanadyjski dziennikarz, polityk (zm. 1892)
• 1835 - Giovanni Schiaparelli, włoski astronom (zm. 1910)
• 1844 - Humbert I, król Włoch (zm. 1900)
• 1847 - Antônio de Castro Alves, brazylijski poeta (zm. 1871)
• 1854 - Paul Ehrlich, niemiecki chemik, bakteriolog, laureat Nagrody Nobla (zm. 1915)
• 1862 - Vilhelm Bjerknes, norweski fizyk, geofizyk (zm. 1951)
• 1876 - Lew Berg, rosyjski biolog, geograf (zm. 1950)
• 1879 - Albert Einstein, niemiecki fizyk pochodzenia żydowskiego, laureat Nagrody Nobla (zm. 1955)
• 1881 - Wacław Paszkowski, polski technolog, polityk, minister komunikacji (zm. 1950)
• 1882 - Wacław Sierpiński, polski matematyk (zm. 1969)
• 1887 - Leon Schiller, polski reżyser, krytyk i teoretyk teatralny (zm. 1954)
• 1889 - Firmin Lambot, belgijski kolarz, zwycięzca Tour de France (zm. 1964)
• 1891 - Józef Zając, polski generał (zm. 1963)
• 1892 - Mátyás Rákosi, węgierski działacz komunistyczny (zm. 1971)
• 1893 - Jerzy Rudlicki, amerykański konstruktor lotniczy pochodzenia polskiego (zm. 1977)
• 1903 - Adolph Gottlieb, amerykański malarz (zm. 1974)
• 1905 - Raymond Aron, francuski filozof, socjolog (zm. 1983)
• 1907 - Stanisław Ryszard Dobrowolski, polski pisarz, tłumacz (zm. 1985)
• 1908 - Maurice Merleau-Ponty, francuski filozof (zm. 1961)
• 1913 - Witold Rudziński, polski kompozytor, teoretyk i historyk muzyki (zm. 2004)
• 1913 - Dominik Tatarka, słowacki pisarz (zm. 1989)
• 1916 - Horton Foote, amerykański pisarz
• 1920 - Stefan Mirowski, polski harcmistrz, żołnierz AK (zm. 1996)
• 1924 - Jerzy Lewczyński, polski fotograf
• 1928 - Frank Borman, amerykański astronauta
• 1929 - Tadeusz Grabski, polski polityk, wicepremier (zm. 1998)
• 1931 - Dionizy Maliszewski, polski poeta (zm. 1988)
• 1931 - Anna Strońska, polska pisarka
• 1932 - Jerzy Szczygieł, polski pisarz (zm. 1983)
• 1933 - Michael Caine, brytyjski aktor
• 1933 - René Felber, szwajcarski polityk, prezydent Szwajcarii
• 1933 - Quincy Jones, amerykański kompozytor, producent muzyczny
• 1933 - Krystyna Szostek-Radkowa, polska śpiewaczka operowa (mezzosopran)
• 1934 - Eugene Cernan, amerykański astronauta
• 1934 - Dionigi Tettamanzi, włoski duchowny katolicki, arcybiskup Genui i Mediolanu, kardynał
• 1937 - Jerzy Adamski, bokser polski, medalista olimpijski, mistrz Europy (zm. 2002)
• 1938 - Glauber Rocha, brazylijski reżyser filmowy (zm. 1981)
• 1938 - Tadeusz Ross, polski aktor, piosenkarz, satyryk
• 1939 - Jerzy Surdykowski, polski pisarz
• 1940 - Julian Hunte, polityk i dyplomata Saint Lucia
• 1941 - Wolfgang Petersen, niemiecki reżyser filmowy
• 1942 - Jerzy Trela, polski aktor
• 1945 - Pakalitha Mosisili, sotyjski polityk, premier Lesotho
• 1946 - Nina Terentiew, polska dziennikarka telewizyjna
• 1947 - Pam Ayres, angielska poetka
• 1947 - John Byrum, amerykański reżyser filmowy
• 1947 - Janusz Płoński, polski scenarzysta filmowy
• 1947 - Giennadij Troszew, rosyjski generał, Bohater Federacji Rosyjskiej (zm. 2008)
• 1947 - Józef Zając, polski matematyk, rektor PWSZ w Chełmie
• 1952 - Wojciech Bellon, polski wokalista zespołu Wolna Grupa Bukowina, poeta, kompozytor (zm. 1985)
• 1954 - Tadeusz Markowski, polski pisarz science fiction
• 1957 - Leon Tarasewicz, polski malarz
• 1958 - Albert II, książę Monako
• 1958 - Rainer Schöpp, niemiecki curler
• 1960 - Lidia Pospieszalska, polska wokalistka jazzowa
• 1960 - Kirby Puckett, amerykański baseballista (zm. 2006)
• 1965 - Aarmin Khan, indyjski aktor
• 1967 - Edward Fincke, amerykański astronauta
• 1979 - Nicolas Anelka, francuski piłkarz, reprezentant Francji
• 1981 - Jan Polák, czeski piłkarz, reprezentant Czech
• 1982 - François Sterchele, belgijski piłkarz, reprezentant Belgii (zm. 2008)
• 1987 - Aravane Rezaï, francuska tenisistka
• 1985 - Eva Angelina, amerykańska aktorka erotyczna
• 1988 - Sasha Grey, amerykańska aktorka erotyczna

[edytuj] Zmarli

• 1397 - Henryk VIII Wróbel, książę żagańsko-głogowski (ur. 1357/1363)
• 1503 - Fryderyk Jagiellończyk, polski duchowny katolicki, prymas Polski, syn Kazimierza Jagiellończyka (ur. 1468)
• 1522 - (lub 15 marca) Anna Radziwiłłówna, księżna mazowiecka (ur. 1476)
• 1571 - Jan II Zygmunt Zápolya, książę Siedmiogrodu (ur. 1540)
• 1647 - Fryderyk Henryk Orański, książę Oranii, stadhouder Republiki Zjednoczonych Prowincji (ur. 1584)
• 1688 - Antoine Furetière, francuski pisarz (ur. 1619)
• 1754 - Pierre de La Chaussee, francuski dramatopisarz (ur. 1692)
• 1765 - Elżbieta Drużbacka, polska poetka (ur. 1698)
• 1801 - Ignacy Krasicki, polski duchowny katolicki, biskup, pisarz, publicysta (ur. 1735)
• 1803 - Friedrich Gottlieb Klopstock, niemiecki poeta (ur. 1724)
• 1877 - Juan Manuel de Rosas, argentyński polityk, generał (ur. 1793)
• 1883 - Karol Marks, niemiecki filozof polityczny (ur. 1818)
• 1894 - Jeszi Ymmebiet Ali, matka cesarza Etiopii Haile Selassie I (ur. ok. 1863)
• 1912 - Piotr Lebiediew, rosyjski fizyk (ur. 1866)
• 1927 - Jānis Čakste, łotewski polityk, prezydent Łotwy (ur. 1859)
• 1932 - George Eastman, amerykański wynalazca, przedsiębiorca (ur. 1854)
• 1943 - Pieter Cornelis Boutens, holenderski poeta (ur. 1870)
• 1949 - Nikoła Botew Stanew, bułgarski historyk, działacz kulturalny (ur. 1862)
• 1953 - Klement Gottwald, czechosłowacki polityk, działacz komunistyczny, prezydent Czechosłowacji (ur. 1896)
• 1954 - Ludomir Michał Rogowski, polski kompozytor, dyrygent (ur. 1881)
• 1971 - Marian Iwańciów, polski malarz, grafik (ur. 1906)
• 1976 - Busby Berkeley, amerykański reżyser filmowy (ur. 1895)
• 1980 - Anna Jantar, polska piosenkarka (ur. 1950)
• 1984 - Jerzy Kuncewicz, polski prawnik, pisarz (ur. 1893)
• 1990 - William Raborn Jr., amerykański prawnik, dyrektor CIA (ur. 1905)
• 1995 - William Fowler, amerykański astrofizyk, laureat Nagrody Nobla (ur. 1911)
• 1997 - Jurek Becker, niemiecki pisarz pochodzenia żydowskiego (ur. 1937)
• 2004 - Jurijs Rubenis, radziecki polityk (ur. 1925)
• 2006 - Lennart Meri, estoński polityk, dziennikarz, publicysta, prezydent Estonii (ur. 1929)
• 2007 - Roger Beaufrand, francuski kolarz torowy (ur. 1908)
• 2007 - Zygmunt Kęstowicz, polski aktor (ur. 1921)
• 2008 - Chiara Lubich, włoska założycielka Ruchu "Focolari" (ur. 1920)

[edytuj] Wydarzenia w Polsce

• 1440 - W Kwidzynie zawiązano Związek Pruski.
• 1440 - Gdańsk przystąpił do Związku Pruskiego
• 1570 - Opracowano konstytucje (statuty Karnkowskiego) regulujące sprawy władztwa Polski nad Bałtykiem. Akcentowały one zwierzchnie prawa nad Gdańskiem króla Polski i Korony, a dopiero na dalszym miejscu wymieniały uprawnienia władz gdańskich. Władze Gdańska protestowały, gdyż statuty były sprzeczne z przywilejami Gdańska.
• 1924 - Rada Ligi Narodów przyznała Polsce teren na półwyspie Westerplatte, u ujścia kanału portowego do morza, naprzeciw przedmieścia Nowy Port.
• 1964 - Antoni Słonimski złożył w kancelarii premiera List 34 w sprawie ograniczenia cenzury.
• 1980 - W pobliżu warszawskiego lotniska Okęcie doszło do katastrofy lotniczej.
• 1990 - Główny Urząd Statystyczny ogłosił, że inflacja w ciągu dwunastu miesięcy wyniosła 1360 procent (najwyższa wartość wskaźnika w historii Polski).
• 1997 - W Krakowie śmiertelnie pobito studenta Uniwerstetu Jagiellońskiego Michała Łyska; zmarł dwa dni później.
• 2008 - Decyzją białostockiego sądu Prezydent Miasta Olsztyna Czesław Jerzy Małkowski trafił na trzy miesiące do aresztu.

[edytuj] Wydarzenia na świecie

• 1800 - Pius VII został wybrany 251. papieżem.
• 1905 - Powstał klub piłkarski Chelsea Football Club
• 1939 - Słowacja proklamowała niepodległość i odłączyła się od Czech (rozpad Czechosłowacji).
• 1964 - Jack Ruby został skazany za zabójstwo domniemanego zabójcy Johna Fitzgeralda Kennedy'ego.
• 1984 - W Belfaście przewodniczący Sinn Féin Gerry Adams został poważnie postrzelony podczas nieudanej próby zamachu na jego życie.
• 1998 - W Iranie miało miejsce trzęsienie ziemi o sile 6,9 w skali Richtera.
• 2004 - Władimir Putin został ponownie wybrany prezydentem Federacji Rosyjskiej.