Arcybiskupi gnieźnieńscy i prymasi Polski
Z Wikipedii
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| ' |
|
|
Arcybiskupi metropolici gnieźnieńscy i prymasi Polski. Urząd arcybiskupa metropolity gnieźnieńskiego ustanowił papież w 999, a ingres pierwszego arcybiskupa do archikatedry gnieźnieńskiej miał miejsce w 1000. Od 1025 arcybiskupi gnieźnieńscy posiadali wyłączne prawo koronowania królów polskich. W 1414 utworzono arcybiskupstwo lwowskie i wprowadzono tytuł prymasa Polski dla odróżnienia ważniejszego arcybiskupa w Koronie Królestwa Polskiego. Od 1418 przysługiwał on zwyczajowo arcybiskupowi, metropolicie gnieźnieńskiemu (do 1818 także tytuł prymasa Litwy), jednakże w okresie rozbiorów dodatkowo nadawano je arcybiskupom warszawskim jako prymasom Królestwa Polskiego (patrz poniżej). Od 1515 dzięki staraniu prymasa Jana Łaskiego z tytułem arcybiskupa, metropolity gnieźnieńskiego związany jest tytuł legatus natus - stałego legata papieskiego. Od 1749 otrzymali prawo noszenia stroju kardynalskiego[1].
W 1795 władze pruskie zakazały używania tytułu prymasa Polski, jednak wobec braku reakcji Stolicy Apostolskiej arcybiskupi gnieźnieńscy zachowali tytulaturę. W okresie królów elekcyjnych prymas Polski pełnił podczas bezkrólewia funkcje tymczasowej głowy państwa z tytułem interrexa. W czasach I Rzeczypospolitej stali na czele Senatu jako najwyżsi senatorowie w państwie. [2]
Pełny tytuł prymasa z łac.: N.N. Dei et Sedis Apostolicae gratia sanctae Gnesnensis Ecclesiae Archiepiscopus Legatus Natus, Primas Regni Poloniae Magnique Ducatus Lithuaniae Primusque Princeps (z łaski Bożej i Stolicy Apostolskiej świętego Kościoła Gnieźnieńskiego Arcybiskup, Legat urodzony, Prymas Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego, Pierwszy Książę). Prymasowi Polski przysługuje prawo używania purpury kardynalskiej, nawet jeśli nie został obdarzony godnością kardynała przez papieża.
W latach 1821-1946 istniała unia personalna metropolii gnieźnieńskiej z metropolią poznańską, a tytuł prymasa Polski przysługiwał arcybiskupom poznańsko-gnieźnieńskim. Równolegle w latach 1818-1829 i 1916-1918 tytuł prymasa Królestwa Polskiego przysługiwał arcybiskupom warszawskim. W latach 1946-1992 istniała unia personalna metropolii gnieźnieńskiej z metropolią warszawską. Po jej rozwiązaniu tytuł prymasa zachował metropolita warszawski kardynał Józef Glemp jako kustosz relikwii św. Wojciecha w Gnieźnie, ale tylko do 2009, potem tytuł powróci do metropolitów gnieźnieńskich.
Uwaga! Możliwe, że Stefan (nie jest pewna jego autentyczność) i Piotr sprawowali władzę arcybiskupią w okresie 1039-1092. Do Henryka Kietlicza daty budzą kontrowersje.
Przypisy
[edytuj] Najważniejsza literatura
- Piotr Nitecki, Biskupi Kościoła w Polsce w latach 965 - 1999, ISBN 83-211-1311-7, Warszawa 2000.
- M. Kosman, Między ołtarzem a tronem. Poczet prymasów Polski, Poznań 2000.
- Z. Rola, Tajemnice katedry gnieźnieńskiej, Poznań 2005.
[edytuj] Linki zewnętrzne
| Piractwo kołem zamachowym internetu? |
|
Tylko co piąty Polak uważa ściąganie z internetu plików objętych prawami autorskimi za naganne. Co więcej, dla wielu internautów to właśnie możliwość ściągania darmowych filmów i muzyki stanowi o atrakcyjności internetu. Do takiego procederu przyznaje się 23 proc. ankietowanych w najnowszych badaniach z cyklu D-Link Technology Trend, przeprowadzonych na zlecenie firmy D-Link i redakcji Computerworld przez Millward Brown SMG/KRC.
|
| Superkomputer dla każdego? |
|
NVIDIA oraz światowi partnerzy tej firmy poinformowali o wprowadzeniu do sprzedaży Osobistego Superkomputera Tesla, rozwiązania wykorzystującego procesory graficzne, zapewniającego odpowiednik mocy obliczeniowej klastra za 1/100 jego ceny i w obudowie o wielkości standardowej stacji roboczej.
|
| Internet w kosmosie! |
|
NASA testuje bazującą na Internecie sieć komunikacyjną, wypuszczoną jednak daleko w głębię kosmicznego wszechświata. To pierwszy krok w utworzeniu sieci międzyplanetarnej.
|
| Nowy Mac OS X już na początku 2009 r. |
|
Mac OS X Snow Leopard pojawi się na rynku szybciej, niż ktokolwiek się spodziewał: na początku przyszłego roku - informuje główny inżynier systemów uniksowych w Apple.
|
| Polska Wikipedia walczy z wandalami |
|
Polskojęzyczna wersja Wikipedii uruchomiła mechanizm "wersji przejrzanych". Ma on ograniczać problem nieodpowiedzialnych użytkowników, którzy wprowadzają zmiany "złośliwie lub dla zabawy".
|